11 Listopada

 – święto państwowe w Polsce obchodzone corocznie 11 listopada dla upamiętnienia odzyskania niepodległości przez Polskę w 1918, po 123 latach zaborów (1795–1918). Święto zostało ustanowione ustawą z dnia 23 kwietnia 1937  , zniesione ustawą Krajowej Rady Narodowej 22 lipca 1945 , przywrócono je ustawą w okresie transformacji systemowej w 1989

Odzyskiwanie przez Polskę niepodległości było procesem stopniowym. Wybór 11 listopada uzasadnić można zbiegiem wydarzeń w Polsce z zakończeniem I wojny światowej dzięki zawarciu rozejmu w Compiègne 11 listopada 1918, pieczętującego ostateczną klęskę Niemiec. Dzień wcześniej przybył do Warszawy Józef Piłsudski. W tych dwóch dniach, 10 i 11 listopada 1918, naród polski uświadomił sobie w pełni odzyskanie niepodległości, a nastrój głębokiego wzruszenia i entuzjazmu ogarnął kraj. Jędrzej Moraczewski opisał to słowami :

(…) Niepodobna oddać tego upojenia, tego szału radości, jaki ludność polską w tym momencie ogarnął. Po 120 latach prysły kordony. Nie ma „ich”. Wolność! Niepodległość! Zjednoczenie! Własne państwo! Na zawsze! Chaos? To nic. Będzie dobrze. Wszystko będzie, bo jesteśmy wolni od pijawek, złodziei, rabusiów, od czapki z bączkiem, będziemy sami sobą rządzili. (...) Cztery pokolenia nadaremno na tę chwilę czekały, piąte doczekało. (...)

Kalendarium

 1916

• 5 listopada– wydanie przez władze niemieckie i austriackie Aktu 5 listopada gwarantującego powstanie marionetkowego Królestwa Polskiego

1917

• 14 stycznia– rozpoczęcie działalności Tymczasowej Rady Stanu, oznaczające formalne zaistnienie Królestwa Polskiego
• 12 września– przejęcie obowiązków głowy państwa przez Radę Regencyjną

1918

• 7 października– ogłoszenie niepodległości Polski przez Radę Regencyjną
• 12 października– Rada Regencyjna przejęła od okupantów zwierzchność nad wojskiem
• 13 października– ogłoszenie niepodległości przez Rzeczpospolitą Zakopiańską na czele z pisarzem Stefanem Żeromskim; było to pierwsze miejsce na ziemiach polskich, gdzie otwarcie wypowiedziano posłuszeństwo władzom zaborczym
• 19 października– powstanie Rady Narodowej Księstwa Cieszyńskiego
• 23 października– powołanie rządu Józefa Świeżyńskiego
• 28 października– posłowie polscy do parlamentu austriackiego powołali Polską Komisję Likwidacyjną dla Galicji i Śląska Cieszyńskiego, która przejąć miała władzę nad Galicją
• 30 października– Rada Narodowa Księstwa Cieszyńskiego proklamowała przynależność państwową do Polski
• 31 października
  • rozpoczęło się rozbrajanie garnizonów austriackich (m.in. Kraków, Cieszyn, Zakopane)
  • komendant garnizonu krakowskiego gen. Bolesław Rojawezwał najstarszych rangą polskich oficerów, by przejmowali od Austriaków komendy w Galicji Zachodniej
  • z funkcji dowódcy armii polskiej zrezygnował gen. Hans von Beseler
• 1 listopada
  • oddziały Polskiej Organizacji Wojskowej(POW) rozpoczęły rozbrajanie żołnierzy niemieckich i austriackich (m.in. w Radomiu)
  • w Lubliniepowstał Związek Harcerstwa Polskiego, scalając polskie organizacje skautowe z trzech zaborów
  • ukraiński przewrót we Lwowie, początek walk o Lwówi wojny polsko-ukraińskiej
  • 2 listopada– w okupowanym przez Austriaków Radomiu Komitet Pięciu jako pierwszy na terenie Królestwa Polskiego przejął władzę rąk okupantów i proklamował w pełni suwerenną Republikę Radomską
  • 5 listopada– powstaje Rada Delegatów Robotniczych w Lublinie
  • 6/7 listopada– w nocy w Lublinie powstaje Rząd Ignacego Daszyńskiego
  • 10 listopada
    • na dworzec główny w Warszawie w specjalnym pociągu z Berlina przybył Józef Piłsudski, zwolniony z więzienia w Magdeburgu. Został powitany przez regenta, księcia Zdzisława Lubomirskiego
    • generał-gubernatorHans von Beseler formalnie przekazał władzę Radzie Regencyjnej
  • 11 listopada
    • przekazanie przez Radę Regencyjną zwierzchniej władzy nad wojskiem brygadierowiJózefowi Piłsudskiemu oraz zamianowanie go naczelnym dowódcą wojsk polskich
    • po pertraktacjach Piłsudskiego z Centralną Radą Żołnierską wojska niemieckie zaczęły wycofywać się z Królestwa Polskiego. W ciągu 7 dni ewakuowano ok. 55 tys. żołnierzy niemieckich
    • rozbrojenie w nocy niemieckiego garnizonu stacjonującego w Warszawie
    • nadburmistrzem Poznania powołany zostaje Jarogniew Drwęski(poprzednik: Ernst Wilms)
    • data wybrana w II Rzeczypospolitej jako pamiątka odzyskania faktycznej niepodległości przez Królestwo Polskie (formalnie niepodległość Królestwa została ogłoszona 7 października)
  • 12 listopada
    • Rada Regencyjna powierza Józefowi Piłsudskiemu misję utworzenia Rządu Narodowego
    • Generalny gubernator warszawski Hans von Beseler opuszcza Królestwo Polskie
  • 13 listopada– Komitet Narodowy Polski w Paryżu zostaje uznany przez Francję za rząd de facto, dołączając tym samym do grona zwycięskiej Ententy
  • 14 listopada
    • rozwiązanie się Rady Regencyjnej i przekazanie całości zwierzchniej władzy państwowej Józefowi Piłsudskiemu, jako naczelnemu dowódcy
    • Piłsudski mianuje Ignacego Daszyńskiegoprezydentem gabinetu ministrów
  • 15 listopada– Zmiana nazwy państwa z „Królestwo Polskie” na „Republika Polska”. Monitor Polski nr 204 otrzymuje podtytuł „Dziennik Urzędowy Republiki Polskiej”
  • 16 listopada– Józef Piłsudski podpisuje depeszę notyfikującą powstanie niepodległego Państwa Polskiego
  • 17 listopada– po dymisji Daszyńskiego Józef Piłsudski mianuje premierem Jędrzeja Moraczewskiego
  • 19 listopada
    • koniec ewakuacji wojsk niemieckich z Republiki Polskiej
    • nadanie z aparatu w Cytadeli Warszawskiejdepeszy notyfikującej powstanie niepodległego Państwa Polskiego
  • 21 listopada– jako pierwszy Polskę uznał de facto rząd Republiki Niemieckiej za pośrednictwem swojego posła w Warszawie, Harrego Kesslera , ale nie na długo, polsko-niemieckie stosunki dyplomatyczne zerwano 15 grudnia
  • 22 listopada– podpisanie dekretu o podstawach ustrojowych Republiki Polskiej, ogłoszonego 29 listopada
  • 28 listopada– dekret o ordynacji wyborczej  i o zarządzeniu wyborów do Sejmu Ustawodawczego
  • 29 listopada– Józef Piłsudski obejmuje urząd Naczelnika Państwa jako „Tymczasowy Naczelnik Państwa”
  • 27 grudnia– początek powstania wielkopolskiego w Prowincji Poznańskiej
  • 1919 - 16 lutego – w Trewirze podpisano rozejm kończący powstanie wielkopolskie.
  •