Magda Leszczyńska

Magda Leszczyńska w swej książce skupia się na krótkim , bo zaledwie 30-letnim okresie  z wieloletniej historii tego punktu na mapie Europy, który nosił nazwę Crossen an der Oder, a po 1945 roku został przemianowany na Krosno Odrzańskie. W przesiedleńcach z różnych miejsc  Polski, straumatyzowanych wojennymi przejściami i niepewnych stabilności nowego porządku geopolitycznego historie dotychczasowych gospodarzy tego terenu nie wzbudzały zainteresowania, a tym bardziej współczucia. Musiało upłynąć dużo wody w Odrze, by w kolejnym pokoleniu, już tu urodzonych, pojawiła się ciekawość niepolskiej przeszłości tych ziem.

Tę budzącą się ciekawość nieznanej historii zaspokaja Magda Leszczyńska w sposób satysfakcjonujący, znajdujący aprobatę czytelników.

W swej literackiej panoramie autorka wyznaczyła ramy czasowe na okres od 1914 do 1945 roku, zaś przestrzennie ograniczyła się do terenu Crossen i okolicznych wsi. Bohaterami swej opowieści czyni niemieckie rodziny Eisenmann, Degenhardt, Rogge i Simons oraz asymilowane żydowskie Lesser i Traugott, śledząc losy rówieśników powiązanych przyjaźnią lub znajomością wynikającą ze wspólnej edukacji. Najwięcej uwagi poświęca rodzeństwu Jensa i Gitty Simonów, ponieważ pisarka w tworzeniu postaci posiłkowała się dokumentami odnoszącymi się do pierwowzoru  bohatera - Horsta Simona.

Całe dzieło, formalnie beletrystyczne, w treści miesza fikcję z non-fiction, z przewagą tej ostatniej. Na bazie przekazów historycznych, materiałów archiwalnych, prasowych oraz pamiętników autorka stworzyła grupę barwnych zindywidualizowanych postaci przykuwających uwagę , wzbudzających empatię, a czasem przeciwnie  niechęć czytelnika.

Fabularne wątki utworu są inkrustowane ciekawymi fragmentami tyczącymi historii miasta i jego co znaczniejszych mieszkańców, zaś szczegółowa topografia pozwala dokładnie umiejscowić opisywane zdarzenia, ulokować adresy bohaterów. Wzbudza to  w czytającym chęć powędrowania ich śladami.

Umieszczona w aneksie książki Lista Żydów z Crosen, ofiar Holokaustu oraz świadomość, że prawdopodobnie tylko trzech przedstawionych w książce bohaterów przeżyło II Wojnę Światową nasuwa smutną refleksję o kruchości oswojonego, przyjaznego ludziom świata wciąż narażonego na awanturnicze działania nieodpowiedzialnych polityków.

A o książce Magdy Leszczyńskiej rozmawiałyśmy w domku letniskowym nad jeziorem Borek, korzystając z gościnności naszej koleżanki Ani, życząc sobie doczekania literackiej historii przedwojennego Gubina.

Bogumiła Wiśniewska – DKK Gubin